بررسی دادهها نشان میدهد که در دورههای صعودی بازار، بازده متوسط صندوقهای اهرمی به طور قابل توجهی از بازده متوسط شاخص کل و صندوقهای سهامی فراتر رفته است. بهعنوان مثال، در یک سال اخیر بازده کلی صندوقهای اهرمی بیش از ۴۰٪ بوده، در حالی که بازده صندوقهای سهامی در همان بازه زمانی به حدود ۳۰٪ رسیده است.
این اختلاف عملکرد نشان میدهد که ساختار اهرمی در این صندوقها میتواند در شرایط بازار مثبت، بازدهی بیشتری ایجاد کند، اما همزمان با نوسانات بازار، ریسک آنها افزایش مییابد. برعکس، صندوقهای سهامی که بهطور مستقیم در سبدی از سهام سرمایهگذاری میکنند، بازده کمتری نسبت به ابزارهای اهرمی داشتهاند، ولی نوسان و ریسک کمتری را تجربه کردهاند.
درک تفاوت صندوق سهامی و اهرمی برای سرمایهگذاران ایرانی، بهویژه کسانی که به دنبال متوازن کردن بازده و ریسک هستند، نقش مهمی در تصمیمگیریهای سرمایهگذاری دارد.
تفاوت صندوق سهامی و اهرمی در یک نگاه
| ویژگی | صندوق سهامی | صندوق اهرمی (واحدهای ممتاز) |
|---|---|---|
| ترکیب دارایی | حداقل ۷۰٪ سهام و حق تقدم | عمدتاً سهام با استفاده از اعتبار |
| میزان ریسک | بالا (متناسب با نوسان بازار) | بسیار بالا (چند برابر نوسان بازار) |
| پتانسیل بازدهی | خوب و متناسب با رشد شاخص | فوقالعاده بالا در بازارهای صعودی |
| مکانیزم عملکرد | مشارکت مستقیم در سبد سهام | استفاده از بدهی و اعتبار (اهرم مالی) |
| تنوع واحدها | یکسان برای همه (عادی) | دو نوع: عادی (کمریسک) و ممتاز (اهرمی) |
| نیاز به تخصص | متوسط (مدیریت حرفهای) | بالا (نیاز به شناخت نوسانات اهرم) |
ساختار دارایی؛ ریشه اصلی تفاوت صندوق سهامی و اهرمی
اولین نکته در بررسی تفاوت صندوق سهامی و اهرمی، نوع داراییهای آنهاست. صندوقهای سهامی موظفند حداقل ۷۰ درصد از کل دارایی خود را در سهام و حق تقدم خرید سهام شرکتهای بورسی سرمایهگذاری کنند و مابقی را به اوراق با درآمد ثابت یا نقد اختصاص دهند. این یعنی بازدهی شما مستقیماً به نبض بازار بورس گره خورده است.
در مقابل، صندوق اهرمی ساختار پیچیدهتری دارد. این صندوق با تقسیم واحدها به دو دسته «عادی» و «ممتاز»، یک بازی برد-برد (اما پرریسک) ایجاد میکند. واحدهای عادی که نقدشوندگی بالایی دارند، سرمایه خود را در اختیار دارندگان واحدهای ممتاز قرار میدهند تا آنها بتوانند با قدرتی چند برابر در بازار معامله کنند.
اگر به دنبال انتخاب صحیح هستید، حتماً لیست بهترین صندوق سهامی را بررسی کنید تا با بزرگان این حوزه آشنا شوید.
قدرت اهرم؛ شمشیر دو لبه در بازار بورس
تفاوت بنیادین در نام این دو صندوق نهفته است. در صندوق سهامی، شما به اندازه پولی که میگذارید، سهام میخرید. اما در صندوق اهرمی، مدیر صندوق از طریق ایجاد بدهی یا استفاده از اعتبار، قدرت خرید را افزایش میدهد.
اگر بازار رشد کند، تاثیر این رشد بر واحدهای ممتاز چند برابر میشود؛ اما باید هوشیار بود که در زمان افت بازار، زیانها نیز با همین شدت چند برابر خواهند بود . به همین دلیل است که تفاوت صندوق سهامی و اهرمی در روزهای قرمز بازار بورس بیش از هر زمان دیگری احساس میشود. برای مدیریت این نوسانات، مشورت با یک مشاور معتبر در بازار سرمایه مانند سرمایه گذاری هدف حافظ میتواند مسیر شما را روشنتر کند.
بررسی سطح ریسک و بازدهی در صندوق سهامی و اهرمی
در مقایسه ریسک، صندوق سهامی را میتوان یک گزینه «پرریسکِ متعارف» دانست که برای سرمایهگذاران میانمدت و بلندمدت با تحمل ریسک متوسط رو به بالا طراحی شده است. اما ریسک صندوق اهرمی (در واحدهای ممتاز) «بسیار بالا» ارزیابی میشود.
سرمایهگذار در صندوق اهرمی باید آمادگی نوسانات شدید و حتی ضررهای سنگین در کوتاهمدت را داشته باشد. در عوض، پتانسیل کسب سودهای نجومی در روندهای صعودی، جذابیت اصلی این صندوق است.
اگر ریسکپذیری کمی دارید، شاید بهتر باشد به سراغ بهترین صندوق درآمد ثابت بروید تا سرمایه شما در تلاطم بورس محفوظ بماند.
نقدشوندگی و نحوه معامله در بورس صندوق اهرمی و سهامی چگونه است؟
هر دو نوع صندوق معمولاً از نوع قابل معامله (ETF) هستند، یعنی شما میتوانید با داشتن کد بورسی، آنها را مانند سهام عادی خرید و فروش کنید. اما یک تفاوت صندوق سهامی و اهرمی در این بخش، به واحدهای عادی صندوق اهرمی برمیگردد که گاهی به صورت صدور و ابطالی مدیریت میشوند.
در شرایطی که بازار دچار ترس شده است، نقدشوندگی صندوقهای سهامی معمولاً پایدارتر است، در حالی که واحدهای ممتاز اهرمی ممکن است با نوسانات شدید در صفهای فروش مواجه شوند.
همانطور که ذکر شد برای کسانی که به دنبال امنیت مطلق و سود تضمین شده هستند، گزینههایی مانند صندوق درآمد ثابت ایران زمین با سود موثر سالانه ۳۷ درصد بدون نرخ شکست و بدون کارمز با نقدشوندگی بالا یک جایگزین ایدهآل برای بخش کمریسک سبد دارایی است.
چه کسی باید کدام صندوق را انتخاب کند؟ اهرمی یا سهامی؟
تصمیم نهایی بر اساس تفاوت صندوق سهامی و اهرمی به شخصیت سرمایهگذاری شما بستگی دارد:
- صندوق سهامی مناسب شماست اگر: دانش تخصصی برای تحلیل روزانه بازار را ندارید، به دنبال رشد سرمایه فراتر از تورم در بلندمدت هستید و تحمل نوسانات عادی بورس را دارید.
- صندوق اهرمی مناسب شماست اگر: معاملهگر حرفهای هستید، روحیه ریسکپذیری بسیار بالایی دارید و میخواهید در زمانهای کوتاه صعودی، سود خود را چندین برابر کنید.
سرمایهگذاری با مبالغ کم (حتی ۱۰۰ هزار تومان) در هر دو نوع صندوق امکانپذیر است، که این یکی از شباهتهای مثبت آنهاست.
همچنین بخوانید: سرمایه گذاری در بورس بهتر است یا ارز دیجیتال؟
سوالات متداول
۱. آیا سود صندوق اهرمی تضمین شده است؟
خیر؛ واحدهای ممتاز صندوق اهرمی هیچ تضمین سودی ندارند و به دلیل مکانیزم اهرم، ریسک بالایی دارند. با این حال، واحدهای «عادی» در صندوقهای اهرمی معمولاً بازدهی شبیه به درآمد ثابت داشته و ریسک بسیار کمی دارند.
۲. در زمان ریزش بورس، تفاوت صندوق سهامی و اهرمی چگونه ظاهر میشود؟
در ریزش بازار، صندوق سهامی متناسب با کاهش قیمت سهامِ سبد خود افت میکند. اما در صندوق اهرمی، افت ارزش واحدهای ممتاز بسیار شدیدتر و سریعتر خواهد بود، زیرا باید هزینه استفاده از اهرم (سود واحدهای عادی) را نیز بپردازند.
۳. آیا برای خرید این صندوقها نیاز به مراجعه حضوری است؟
خیر؛ اکثر این صندوقها (ETF) از طریق سامانههای معاملات آنلاین تمامی کارگزاریها با جستجوی نماد مربوطه قابل خریداری هستند. برخی نیز از طریق اپلیکیشنهای اختصاصی قابل مدیریتاند.
۴. حداقل سرمایه برای ورود به این صندوقها چقدر است؟
یکی از مزایای هر دو صندوق، امکان سرمایهگذاری با مبالغ اندک است. در صندوقهای قابل معامله (ETF)، شما میتوانید با حداقل ۱۰۰ هزار تومان سرمایهگذاری خود را آغاز کنید.
۵. بین صندوق سهامی و اهرمی، کدامیک نقدشوندگی بهتری دارد؟
به طور کلی هر دو نقدشوندگی خوبی دارند. اما صندوقهای سهامی به دلیل ساختار سادهتر، معمولاً در شرایط بحرانی بازار، ثبات نقدشوندگی بیشتری نسبت به واحدهای ممتاز اهرمی دارند. برای نقدشوندگی آنی و بدون دردسر، همواره بخشی از سرمایه را در صندوقهای درآمد ثابت معتبر نگه دارید.
بررسی تفاوت صندوق سهامی و اهرمی + جدول مقایسه
بهترین سرمایه گذاری با 10 میلیون در سال 1404